Er is meestal wel een dimensie die al een paar jaar hetzelfde beeld geeft. Besluitrechten die niet meebewegen met de organisatie, of data die nooit op orde komt, of een cultuur van toezicht die niet verandert onder welk programma dan ook. De reflex is om te vragen wat daar tegen te doen is. Dat is niet de eerste vraag. De eerste vraag is wat die score eigenlijk zegt, en dat is minder vanzelfsprekend dan het lijkt.
Een dimensie die blijft steken kan drie dingen betekenen. Het kan een structureel probleem zijn dat niemand oplost omdat niemand er eigenaar van is. Het kan ook betekenen dat de dimensie voor deze ambitie helemaal niet zo zwaar telt als gedacht, en dat de score wel klopt maar de zorg overdreven is. En het kan, minder comfortabel, betekenen dat de meting zelf niet goed aansluit op wat er in de praktijk gebeurt, waardoor dezelfde uitkomst jaar na jaar wordt herhaald zonder dat iemand controleert of de vraag nog de juiste is. Wie dat onderscheid niet maakt, blijft een probleem bevechten dat misschien geen probleem is, of negeert een probleem dat wel degelijk een probleem is.
De reden dat dit onderscheid er nu toe doet, is de verschuiving die in delen van elk bedrijf al gaande is. AI neemt taken over, deels met menselijk toezicht dat goedkeurt of afkeurt met reden, en soms blijft het mensenwerk. Die verschuiving verandert wat een dimensie als besluitrechten of datakwaliteit betekent. Een besluitrecht dat vroeger vooral ging over wie de handtekening zet, gaat nu ook over wie een AI-uitkomst mag goedkeuren en op welke gronden die mag worden afgekeurd. Een dimensie die drie jaar geleden laag scoorde om reden A, kan nu laag scoren om reden B, terwijl het cijfer identiek blijft. Dat is precies waarom een score zonder context weinig zegt: hij meet een toestand, niet de reden voor die toestand, en die reden verandert mee met wat er in het werk zelf gebeurt.
In het ene bedrijf is dat al doorgevoerd: toezichtrollen zijn opnieuw beschreven, besluitrechten zijn gekoppeld aan het soort werk dat wordt overgedragen. In het andere bedrijf ligt de oude beschrijving van de dimensie nog gewoon op de plank, en wordt jaar na jaar hetzelfde vakje afgevinkt zonder dat iemand vraagt of het nog past bij het werk zoals het nu wordt gedaan. Het verschil zit niet in ambitie of budget, het zit in of iemand de vraag heeft gesteld wat de dimensie nu eigenlijk meet.
Een paar situaties waarin een lage score op zichzelf geen conclusie draagt. Als de dimensie is gemeten tegen een ambitie die inmiddels is bijgesteld, meet u een oude vraag met een nieuw antwoord. Als de score is opgegeven door één afdeling die het beeld van de rest niet kent, is de bandbreedte van onzekerheid groter dan de score zelf laat zien. En als de vorige meting een jaar of langer geleden is, terwijl in die tussentijd al taken zijn verschoven naar AI met toezicht, dan meet u iets dat feitelijk al is ingehaald door de praktijk. In elk van die gevallen is de juiste reactie niet een actieplan, maar een nieuwe, scherpere meting eerst.
Daar zit ook de grens van wat een toets als deze kan. Hij geeft een gereedheidsbeeld op een moment, met de onzekerheid die bij elke schatting hoort: hoe eenduidig de acht dimensies zijn gedefinieerd voor deze organisatie, hoe representatief de antwoorden zijn voor de hele directie en niet voor één perspectief, en hoe recent de onderliggende praktijk nog is. Een score die zes maanden geleden is vastgesteld zegt iets over toen. Het onderscheid tussen gereed zijn en enthousiast zijn over een ambitie is hier relevant: een dimensie kan blijven steken omdat de organisatie het niet kan, of omdat niemand het wil, en dat zijn twee verschillende problemen met twee verschillende vervolgstappen.
Het nut van herhaalde meting is niet dat hij het probleem oplost. Het nut is dat hij zichtbaar maakt welke ambitie de organisatie structureel niet aankan zonder dat dit wordt weggerationaliseerd als incident. Wie wil weten hoe een ambitie te herkennen is die de organisatie niet aankan, vindt daar dat een terugkerend laag cijfer op dezelfde dimensie precies dat signaal is, mits de meting zelf actueel is. Vijf confidence gates in de ambitietoets bestaan om dat verschil hard te maken tussen een probleem dat aandacht vraagt en een meting die aandacht vraagt.
Als drie dimensies gelijktijdig achterblijven, is de vraag niet welke eerst wordt opgelost maar welke volgorde aan te houden is als meerdere dimensies gelijktijdig achterblijven, want niet elke tekortkoming weegt evenveel voor elke ambitie. Dat sluit aan op de onderliggende vraag welk werk in dit bedrijf werkelijk door AI over te nemen is, die per taak wordt beantwoord met de werkscan van FTE TO AI.
Over personeelsbesluiten die uit zo'n uitkomst zouden kunnen volgen, geldt dat daarvoor eigen wettelijke vereisten gelden, los van wat een gereedheidsmeting laat zien.
De gratis gereedheidscheck bestaat uit acht korte vragen, één per dimensie, en levert een beeld op waar de organisatie het verst en het minst ver is, zonder dat daar een advies of conclusie aan wordt vastgeplakt. De volledige ambitietoets, met de vier lagen en de capability-terugvertaling naar rollen en besluitrechten, is in aanbouw.
Vertel wat u wilt bereiken, dan kijken we samen wat daarvoor moet staan.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.